MEB bu eğitim yılının temasını “Maarifin Kalbinde Oyun” koydu ve okul öncesi dijital oyun üretimi için ilk adımı attı. Senaryo yazmak işin yarısı. Diğer yarısı, o senaryoyu beş yaşında bir çocuğun elinden bırakmak istemeyeceği bir oyuna çevirmek.
21 Ekim’de Temel Eğitim Genel Müdürlüğü ile YEĞİTEK, okul öncesi eğitim için dijital oyun planlama ve senaryo yazımı çalıştayını başlattı. Öğretmenler ve alan uzmanları, Bakanlığın dijital platformlarında yayımlanacak oyunların içeriğini ve pedagojik çerçevesini birlikte çiziyor.
Biz de MEB için eğitsel oyun geliştirmiş bir stüdyo olarak haberi ilgiyle okuduk. Aşağıda, bu yaş grubu için oyun tasarlarken masaya mutlaka koyduğumuz konuları topladık.
Okul Öncesi Dijital Oyun Neden Ayrı Bir İş?
Yetişkinler için yapılmış bir oyunu basitleştirip küçüklere vermek pek işe yaramaz. İlkokul oyunu için bile durum farklı değil. En büyük fark, çocuğun okuyamaması. Menü, talimat, “tebrikler” yazısı… Hepsi sese, resme ya da harekete dönüşmek zorunda.
Dikkat süresi de kısa. Beş dakikalık bir oturum bu yaş için gayet iyi bir süre. O yüzden oyunun döngüsü birkaç dakikada tamamlanmalı ve çocuk tekrar oynamak istemeli. Elleri de henüz tam oturmamış. Küçük butonlar, hassas sürükleme ya da iki parmak gerektiren hareketler kısa sürede sinir bozucu hâle geliyor.
Bir de “kaybettin” meselesi var. Büyük bir çocuk bunu bir meydan okuma olarak görebilir. Dört yaşındaki bir çocuk ise çoğu zaman tableti bırakıp gider. Son olarak, bu oyunlarda yetişkin hep işin içinde. Öğretmen ya da veli, çocuğun ne öğrendiğini görmek istiyor.
Maarif Modeli’ni Oyuna Çevirmek
Çalıştay keşfetme, düşünme, problem çözme ve yaratıcılık üzerinde duruyor. Bu başlıklar Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’ndan geliyor. Bunları oyuna dökerken dört şeye dikkat ediyoruz.
Kazanım oyunun içinde olmalı, üstüne yapıştırılmamalı
Sık gördüğümüz hata şu: önce eğlenceli bir oyun yapılıyor, araya da birkaç soru serpiştiriliyor. Çocuk kısa sürede soruların oyunu böldüğünü fark ediyor. Biz tersinden başlıyoruz. Diyelim ki kazanım örüntü tamamlama. O zaman köprünün eksik taşlarını doğru sırayla dizen çocuk, karakteri karşıya geçiriyor. Ortada ayrı bir soru yok, oyunun kendisi zaten örüntü.
Tek doğru yol olmamalı
Tek çözümü olan bulmaca ikinci oynayışta sıkıcı oluyor. Çocuğun bir şeyi kurcalayıp “buna basınca ne oluyor?” diye denediği küçük alanlar bırakmak, oyunun ömrünü uzatıyor. Bu da programın keşif vurgusuna zaten denk düşüyor.
Yanlış hamle cezalandırılmamalı
Çocuk yanlış parçayı koyduğunda kırmızı çarpı ya da hata sesi kullanmıyoruz. Karakter kafasını kaşıyor, parça yerinde hafifçe sallanıyor, doğru yer bir anlığına parlıyor. Çocuk sonunda mutlaka başarmalı. Zorlanıyorsa oyun, çocuk fark etmeden kolaylaşmalı.
Değerler nasihatle değil, hikâyeyle verilmeli
Paylaşmak, sıra beklemek, birinin üzüldüğünü fark etmek… Bunları ekrana yazı olarak koymanın bir anlamı yok. Karakterin başına gelen küçük bir olay çok daha iyi çalışıyor. Mesela arkadaşı topunu kaybediyor ve çocuk ona yardım etmeyi seçebiliyor.
Ekran Tasarımında Dikkat Ettiklerimiz
- Butonlar yetişkin parmağına göre değil, çocuk eline göre büyük. Etkileşimlerin çoğu tek dokunuşla oluyor.
- Her ekranın sesli bir anlatımı var ve çocuk istediği kadar tekrar dinleyebiliyor.
- Ekranda aynı anda az şey oluyor. Dikkat dağıtan süsleri ilk prototipte kesiyoruz.
- Bilgi yalnızca renkle verilmiyor, renk körü bir çocuk da oyunu oynayabiliyor.
- Ayarlar ve çıkış, yetişkinin açabileceği küçük bir kilidin arkasında duruyor.
Teknik Tarafı Hafife Almamak
Bakanlık platformunda yayımlanan bir oyun, Hakkari’deki bir okulun eski akıllı tahtasında da açılmak zorunda, İstanbul’daki bir evin yeni tabletinde de. DijiVat’ı EBA’ya hazırlarken en çok vakit harcadığımız konulardan biri buydu.
Tarayıcıda (WebGL) çalışan bir oyun, kurulum derdini ortadan kaldırıyor. Ama bunun karşılığında indirme boyutunu küçük tutmak ve zayıf cihazlarda performansı korumak gerekiyor. İnternet bir anlığına kesildiğinde oyunun çökmemesi de ayrı bir iş.
Bir de ölçek konusu var. Çalıştaylardan onlarca senaryo çıkabilir. Her biri için sıfırdan oyun yazmak hem pahalı hem yavaş. Ortak bir altyapı kurup senaryoları onun üzerine eklemek, işi ciddi ölçüde hızlandırıyor.
Çocuk Güvenliği Konusunda Esneklik Yok
Okul öncesi bir oyunda reklam, uygulama içi satın alma ve dışarıya giden bağlantı olmaz. Çocuğa dair toplanan veri, KVKK çerçevesinde gerçekten gereken kadarla sınırlı kalır. “Bir bölüm daha” diye çocuğu ekrana bağlamaya çalışan mekanikleri de kullanmıyoruz. Oturum doğal bir noktada bitiyor. Öğretmen ve veli ise çocuğun hangi becerilerde ilerlediğini sade bir panelden görebiliyor.
Senaryodan Oyuna Nasıl Gidiyoruz?
Elimize bir senaryo geldiğinde önce kazanımı, yaş grubunu ve çocuğun ekranda temel olarak ne yapacağını netleştiriyoruz. Sonra kod yazmadan, kâğıt üzerinde ekranları ve akışı çiziyoruz. Birkaç gün içinde oynanabilir ilk prototip çıkıyor.
En öğretici aşama, prototipin çocuklara ve öğretmenlere oynatıldığı test aşaması. Bu yaş grubunda masa başında kurulan varsayımların çoğu ilk testte değişiyor. Görsel, ses, seslendirme ve animasyon ancak bundan sonra cilalanıyor. Teslimde kaynak dosyaları ve dokümantasyonu da veriyoruz, platforma yükleme sürecinde de destek oluyoruz.
Her sprint sonunda oynanabilir bir sürüm paylaşıyoruz. Böylece pedagoji ekibi, işin sonunda değil, her aşamasında söz sahibi oluyor.
Biz Kimiz?
ZeroHint, Hacettepe Teknokent’te kurulmuş bir oyun stüdyosu. Millî Eğitim Bakanlığı ve Avrupa Konseyi iş birliğiyle geliştirdiğimiz dijital vatandaşlık oyunu DijiVat, EBA üzerinden 5 milyondan fazla öğrencinin erişimine sunuldu. Hacettepe Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Fakültesi ile de 2D ve VR rehabilitasyon oyunları geliştiriyoruz.
Oyun mekaniklerinin neden bazen ters teptiğini merak ediyorsanız oyunlaştırma örnekleri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Elinizde Bir Senaryo mu Var?
Bir kurum, yayınevi, okul ya da akademik ekip olabilirsiniz. Elinizde bitmiş bir senaryo, bir kazanım listesi ya da kaba bir fikir varsa, onu birlikte oynanabilir bir prototipe çevirebiliriz.
Ciddi oyun ve eğitici oyun geliştirme sayfamıza bakabilir ya da doğrudan iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz. Görüşmeden sonra kapsamı, takvimi ve sabit fiyatı içeren yazılı teklifimizi gönderiyoruz.
